درختان کهنسال از جاذبه های گردشگری مشهد و توابع

در اوستا آسیب رساندن به درختان و قطع آن گناهی بزرگ و نابخشودنی محسوب شده و هرکس مرتکب آن شود باید منتظر پیشامد ناگواری برای خود یا نزدیکانش باشد. امرداد فرشته ی جاودانگی، نگهبانی نباتات و روییدنی ها را به عهده داشته است. در گات ها کاشت درخت امری پسندیده محسوب شده و به همیشه سبز نگه داشتن آن تاکید شده است.ایرانیان باستان درختان سرو، چنار، انجیر و نخل را مقدس انگاشته و عقیده داشتند زرتشت درخت سرو را از بهش آورده است. این درخت سمبل جاودانگی بوده و از اجساد نگه داری می کند، به همین علت در گورستان ها کاشته می شده است. آنان شب های جمع بر این درختان مقدس چراغی افروخته به آن پارچه بسته و مراد خود را طلب می کردند.ایرانیان باستان درختان را تجسم انسان های نیکوکاری می دانستند که پس از مرگ به درخت تبدیل شده اند تا زندگی جاودانه پیدا کنند.


از نظر علمی نیز درختان کهن سال یا دیرزیست جزو مهم ترین ذخایر ژنتیکی گیاهی محسوب می شوند که از این ذخایر ژنتکی می توان در احیای جنگل های مخروبه استفاده کرد. این درختان در طول صد ها سال ناملایمات اقلیمی و میطی متعددی را پشت سر گذاشته و همچنان به زندگی خود ادامه می دهند. از این رو باید این گونه درختان را سمبل مقاومت و پایداری در برابر شرایط نامساعد به حساب آورد.
در این میان یکی از انواع درختان کهن سال غیر جنگلی و دست کاشت که به وفور در مشهد یافت می شود چنار است، این درخت برای رشد به آب فراوانی نیاز دارد، به همین دلیل مانند درخت بید در مسیر آب های دائمی مانند حاشیه ی رودخانه ها و قنات ها کاشته می شده است. درخت چنار تا هزار سال عمر می کند؛ از آن پس مانند دوران پیری انسان که دچار پوکی استخوان شده، از داخل پوک و منهدم می شود، فضای داخلی آن شروع به اضمحلال و تهی شدن می کند. در این شرایط گازی شبیه الکل از درخت متصاعد شده که در یک روز داغ آفتابی ممکن است خود به خود باعث اشتعال آن شود؛ برگ آن شبیه پنجه ی دست است وکود خوبی محسوب می شود. بسیاری از مکان نام خود را از این درخت گرفته اند مانند: پاچنار، چنار سوخته، چنار بو، چناران، چنار، چهارده چنار، کهن چنار، چنارک و ...


در تحقیقاتی که داشتم دریافتم در گذشته هنگام کاشت درخت، روستاییان در اطراف آن سکه می ریختند تا آیندگان از سن و قدمت آن اطلاع پیدا کنند. بسیاری از این درختان کهن سال بر اثر عدم مراقبت صحیح و علمی و مدیریت نادرست در شرف نابودی قرار دارد. محوطه سازی، آسفالت و خانه سازی در مجاورت درختان بقای آن را تهدید می کند. در بسیاری نقاط مردم به دلایل مختلف مثل استفاده از چوب، برای ساخت بنا و تهیه ی هیزم درختان را قطع و معدوم کرده و فقط یکی را نگه می داشته اند که آن هم به دلیل یکتا بودن و در چشم بودن مورد تکریم قرار گرفته و اعتقادات مذهبی باعث بقای آن می گردیده است. مانند درخت نظر کرده در روستای خواجه سی ناوای کارده، جالب است که این تک درختان نیز اخیرا به بهانه ی مبارزه با خرافه پرستی از سوی اداره ی اوقاف در حال قلع وقمع می باشد. و ایندر حالیست که یک دخت کهنسال، یک میراث طبیعی زنده محسوب می گردد.


ارس درختی است که در برابر کم آبی بسیار مقاوم بوده و بیشترین پوشش مناطق جنگلی مرتفع خراسان را شامل می گردد. این درخت به اسامی گوناگون از جمله مرخ، ارچه و اورس نامیده می شود. قطر این درخت در هر سال یک میلی متر افزایش می یابد؛ بنابراین درختی که قطر تنه اش یک متر باشد هزار سال عمر دارد. توجه داشته باشید مراد قطر تنه است نه اندازه ی پیرامون آن.

 

درختان کهنسال(از جاذبه های گردشگری مشهد و طرقبه، شاندیز)

1. کاج کهن سال گاراژ ایران پیما: چهاراه مقدم طبرسی، داخل محوطه ی گاراژ ایران پیما، تعاونی یک سابق. هم اکنون این مکان به پارکینگ تبدیل شده است.
2. کاج کهن سال شاهین فر: خیابان آزادی، کوچه ی سراب، دانشکده ی علوم پزشکی آزاد اسلامی ( دکتر محمد شاهین فر).
3. کاج کهن سال: خیابان چمران ۹، پلاک ۳۲، منزل شهیدی. به لحاظ اندازه این کاج یکی از بزرگترین درختان شهر مشهد محسوب شود. قابل بازدید نیست.
4. درختان کاج کهن سال چشمه ی قاسم آباد: انتهای بلوار وکیل آباد، میدان نمایشگاه بین المللی مشهد، صد متر به سمت جاهد شهر. شش درخت کهن سال و تنومند کاج وجچد دارد. یکی از آن ها قطور ترین درخت کاج مشهد است.
5. درختان کاج کهن سال: خیابان چمران، بین چمران ۷ و ۹، پلاک ۱۵۵.
6. درختان کاج کهن سال: خیابان سعدی، سعدی ۵، پلاک ۱۳۲.
7. درختان کاج و چنار کهن سال: خیابان ارگ، مقابل باغ ملی. در حریم کنسولگری پاکستان، ۴ درخت کاج به علاوه ی قطور ترین و کهن سال ترین درخت چنار سطح شهر مشهد وجود دارد، البته بازدید از آن برای عموم مقدور نمی باشد.
8. درختان کاج کهنسال نوچاه: ۳ کیلومتری غرب مشهد، انتهای بلوار وکیل آباد، ابتدای جاده طرقبه، امام رضا (ع) ۳ سمت راست، خیابان نیاوران، بعد از بیمارستان فوق تخصصی دکتر شریعتی، ابتدای ورودی روستای نوچاه، سمت چپ، درون محوطه ی خانه ی تاریخی توکلی زاده چهار درخت کاج کهن سال وجود دارد.
9. چنار قطور و کهن سال بزمیران: ۶۵ کیلومتری شمال غرب مشهد، جاده ی چناران، بعد از روستای سلوگرد، قبل از پل گلبهار، سمت راست، انتهای جاده ی شیرین، روستای گوری، ۵ کیلومتر به طرف روستای متروکه ی بیامشک، انتهای زو بیامشک، کوه بزمیران، نرسیده به خط الرأس، بالاسر استخر آب. برخی این درخت را به اسم تک درخت هزار مسجد می شناسند.
10. چنار قطور و کهن سال خواجه سی ناوا: ۴۳ کیلومتری شمال مشهد، جاده ی کلات، جاده ی کارده، بعد از پاسگاه انتظامی، جاده ی سمت راست، روستای حسین آباد، قبل از امامزاده میر سبحان ولی و بی بی صنوبر، بر روی یک سکوی سیمانی بزرگ قرار گرفته است. محیط این درخت حکم میدان مرکزی روستا را دارد، اهالی برای وقت گذرانی در اطراف آن حلقه می زنند.
11. چنار کهنسال شاندیز: ۱۸ کیلومتری شمال غرب مشهد، شاندیز، خیابان غفاری ۵، دو درخت چنار کهن سال نزدیک یک دیگر قرار دارد. اما چنار کهن سال و معروف شاندیز که در میدان قدیمی شهر قرار داشنه از بین رفته است.
12. چنار کهن سال زشک: ۳۰ کیلومتری شمال غرب مشهد، شاندیز، درون روستای زشک.
13. چنار کهن سال رضوان: ۳۰ کیلومتری شمال مشهد، جاده کلات، جاده ی کارده، روستای معین آباد، جاده خوش هوا، روستای رضوان، مقابل امام زاده.
14. چنار کهن سال ده سرخ: ۴۳ کیلومتری شمال مشهد، جاده کلات، جاده ی کارده، بعد از پاسگاه، جاده ی سمت راست، روستای ده سرخ.
15. چنار کهن سال و توخالی ازغد: ۲۵ کیلومتری غرب مشهد، جاده ی طرقبه، مقابل پمپ بنزین گلستان، جاده ازغد. مقابل مسجد تاریخی دو درخت چنار کهن سال وجود دارد. داخل یکی از آن ها مثل یک تونل عمودی خالی است. بنابه گفته ی اهالی در گذشته، در میان تنه ی خالی درخت، چهار مقبره وجود داشته است.
16. چنار کهن سال جاغرق: ۱۲ کیلومتری شمال غرب مشهد، بعد از میدان مرکزی روستا به طرف رودخانه، در اوایل راه قرار گرفته است. بنابه گفته ی اهالی این درخت ۷۰۰ سال قدمت دارد.
17. چنار کهن سال خور علیا: ۵۵ کیلومتری شمال مشهد، جاده ی کلات، قبل از قله ی دکل، سمت چپ، جاده ی خور، روستای خور علیا، در جوار حسینیه. بنابه گفته ی اهالی این چنار ۸۰۰ ساله است.
18. سرو کهن سال پایانی: ۵ کیلومتری شمال غرب مشهد، جاده ی شاندیز، سمت راست، خیابان مدرس ۲۵، یک کیلومتر بعد از روستای پیانی، مقابل زیارتگاه پیر. به عقیده ی نگارنده این کهن سال ترین و قطور ترین درخت در شهرستان های مشهد و طرقبه شاندیز است و عمر آن به قبل از اسلام باز می گردد.
19. چنار های کهن سال بیلدر: ۳ کیلومتری غرب مشهد، جاده ی طرقبه، سمت راست، جاده بیلدر. درون کاخ بیلدر ۴ درخت چنار کهن سال وجود دارد.
20. چنار های کهن سال مایا وسطی: ۱۱ کیلومتری غرب مشهد، جاده ی طرقبه، روستای گلستان، جاده ازغد، سمت چپ، مایان وسطی. در مجاورت حسینیخ دو درخت چنار کهن سال وجود دارد.
21. چنار کهن سال طرقبه: ۵ کیلومتری غرب مشهد، طرقبه، مقابل مسجد پاچنار.
22. چنار های کهن سال اندروخ: ۳۳ کیلومتری شمال مشهد، جاده ی کلات، جاده ی کارده، روستای معین آباد، جاده خوش هوا، روستای اندروخ. مقابل مسجد دو درخت چنار کهن سال وجود دارد.
23. درختان کهن سال سرو: ۳۳ کیلومتری شمال مشهد، جاپه کلات، جاده کارده، بین روستاهای رضوان و اندروخ، سمت راست جاده، درون باغ بابایی. یک درخت کهن سال سرو دیگر ۵۰۰ متر جلوتر در قبرستان اندروخ وجود دارد.
24. چنار کهن سال حصار سرخ: ۱۵ کیلومتری شمال غرب مشهد، جاده شاندیز، روستای حصار سرخ ۳۰۰ متری جاده، در جوار روستا های سر آسیاب و سوران.
25. چنار کهن سال چاه خاصه: ۱۰ کیلومتری شمال غرب مشهد، جاده ی شاندیز، ویرانی ۹، سمت راست، یک کیلومتر، روستای چاه خاصه. این درخت در وسط میدان روستا قرار داشته و نزد اهالی قداست دارد. این منطقه به دلیل داشتن چاهی که در همه ی فصول سال آب داشته به چاه خاصه شهرت یافته است.
26. سرو کهن سال باغ فراگرد: ۹ کیلومتری شمال مشهد، جاده ی کلات، سمت چپ، جاده ی فردوسی، روستای باغ فرد، به طرف روستای لک لک، سمت راست، ۲۰۰ متری جاده. قدمت این درخت بیش از ۱۰۰۰ سال است.
27. چنار کهنسال ده بار: ۲۰ کیلومتری غرب مشهد، طرقبه، به طرف عنبران، جاده طرقدر روستای ده بار بنابه گفته اهالی این درخت ۹۰۰ سال عمر دارد.
28. درختان توت و چنار کهن سال ویرانی: ۱۰ کیلومتری شمال غرب مشهد، جاده شاندیز، بعد ویرانی، جاده استادیوم ورزشی ۵۰۰ متری زیارتگاه چیرانی.
29. درختان توت کهن سال کلاته آهن: ۱۷ کیلومتری غرب مشهد، طرقبه، به طرف عنبران، سمت چپ، جادهی ژرقدر، کلاته آهن، کنار حمام قدیمی.
30. درختان توت کهن سال: ۲۰ کیلومتری شمال غرب مشهد، کیلومتر ۱۰ جاده ی سنتو، سمت راست، به طرف شهر توس، قبل از پل کشف رود، جاده ی کلاته برفی، سمت چپ، قبل از جوادیه. یک تک درخت توت در سه راه روستا و چندین درخت توت کهن سال دیگر در یک کیلومتری آن در مسیر قنات وجود دارد.
31. چنار کهن سال صفی آباد: ۸ کیلومتری شمال غرب مشهد، جاده شاندیز، سمت راست، روسای صفی آباد، کنار تلخ آب.
32. چنار کهن سال نو چاه: ۳ کیلومتری غرب مشهد، انتهای بلوار وکیل آباد، ابتدای جاده ی طرقبه، امام رضا (ع) ۳ سمت راست ۵۰۰ متر خیابان نیاوران، بعد از بیمارستان فوق تخصصی دکتر شریعتی، ابتدای ورودی روستای نوچاه، سمت راست، داخل نهالستان نو چاه.
33. درخت ارس اربابی: ۶۰ کیلونتری شمال شرق مشهد، جاده کلات، بعد از قله ی دکل، سمت چپ، سیاه زو، پنج تا پیچ مانده به پایین گردنه ها، سمت چپ جاده، بالای کوه مقابل، روی بلندی دو درخت ارس دیده می شود، درخت بزرگتر به درخت ولی اربابی و درخت کوچک تر به زن ولی اربابی شخرت دارد. ولی اربابی راهزنی بوده که ۱۸ سال در غاری بالاسر دره ی قزلق زندگی می کرده است، ولی اربابی در زمان محمد رضا شاه به پاکستان رفت و آمد می کرده، او مردم را از این درخت به دار می آویخته و باعث نا امنی منطقه می شده است.
34. ارس کهن سال هندل آباد: ۳۷ کیلومتری شرق مشهد، ال تیمور، جاده ی امرغان، بعد از روستای احمد آباد، دو کیلومتر بعد از روستای احمد آباد، دو کیلومتر بعد از روستای هندل آباد، کنار زیارتگاه خواجه زکریا. بنابه گفته ی اهالی نام این روستا هندو آباد بوده زیرا در گذشته جمعی از هندو ها آن جا زندگی می کردند اما در متون قدیمی از این روستا تحت عنوان حنطل آباد نام برده شده است.
35. ارس کهن سال مایان : ۱۳ کیلومتری غرب مشهد، جاده ی طرقبه، روستای  گلستان، جاده ی ازغد، سمت چپ، جاده ی مایان

36. درخت سپیدار خوجه: ۸۰ کیلومتری شمال غرب مشهد، کیلومتر ۱۰ جاده ی سنتو، سمت راست، به طرف شهر توس، سمت چپ پل کشف رود، جاده ی آبقد، روستای امردوک، خلاف جهت آب رودخانه به طرف دو آبی میر شکار، حاشیه ی راست رودخانه در مجاورت چشمه آب گرم خوجه.
37. درخت نظر کرده هندل آباد: ۳۷ کیلومتری شمال شرق مشهد، ال تیمور، اده امرغان، بعد از روستای احمد آباد، دو کیلومتر بعد از روستای هندل آباد، مقابل در ورودی زیارتگاه خواجه زکریا. بنابه گفته ی اهالی این درخت در فصل بهار چندین نوع شکوفه می دهد، اما نوع درخت مشخص نشده است.


پیشنهاد ما به شما تور کیش از مشهد با اژانس های مسافرتی

جاذبه های گردشگری شهرستان ماسوله

جاذبه های گردشگری شهرستان تالش

جاذبه های گردشگری شهرستان لاهیجان